Schaamte is een psychosociale emotie waarbij de angst om niet door de groep geaccepteerd te worden centraal staat. Naast schaamte voor iemands eigen gedragingen of nalaten, bestaat er ook plaatsvervangende schaamte. Hierbij associeert de persoon die zich schaamt zich met de gedraging van de ander, en voelt zich daarbij onprettig. Dit fenomeen doet zich voor bij gedrag van mensen in de nabijheid van de persoon die zich (plaatsvervangend) schaamt, maar de term wordt ook gebruikt indien mensen zich geconfronteerd zien met de gevolgen van gedrag van iemand waarbij zij zich ongemakkelijk voelen.

25 jaar na dato had ik nooit durven hopen dat ik nog enthousiast publiek zou vinden voor mijn, nauwelijks van echt te onderscheiden, kinderen-voor-kinderen-imitaties. Vroeger vermaakte ik mijn broertjes hiermee. Maar, hoewel ze de schijn hoog hielden, werd dit naar later bleek niet onder de categorie vermaak geschaard.
Nu kunnen onze meisjes niet genoeg krijgen van mijn honingzoete klanken en hebben ze zich ontpopt tot een zeer dankbaar publiek. Dacht ik.
Want vandaag werd mij vriendelijk, doch nadrukkelijk verzocht alleen binnenshuis en in de auto te zingen.
‘Mam, als we strakjes op het schoolplein zijn, dan vind ik het niet zo heel leuk als je dat liedje van Rikkie weer zingt. Alleen in de auto als er geen andere kindjes bij zijn.’
Pats! Illusie armer. Ik wist niet dat een nieuwbakken kleuter van net vier al plaatsvervangende schaamtegevoelens kende.
Gelukkig hebben we nog twee minderjarige meiden die zich nog niet bewust zijn van het begrip schaamte. Dus mag ik nog maximaal drie jaar schaamteloos* meezingen als ik met hen op pad ben! Bij Sofie verraadt alleen af en toe een verdwaalde Gooische R tussen haar gezellige Brabantse accentje dat ze in besloten kring nog wel eens meegeniet van mama’s kinderen-voor-kinderen-coverrrrrrrs.

* Gedrag waarvan derden menen dat het niet toelaatbaar is, maar dat desondanks door de gedrager zonder (kennelijke) schaamte wordt gebezigd, wordt door deze derden als schaamteloos omschreven.

Spread the word